Nuk mundet qe nje klase politike e nje vendi ne zhvillim te kete te njejten filozofi te te arsyetuarit si nje klase politike e nje vendi qe ben nje lufte per te mbijetuar.
Nese te dyja keto klasa do kishin te njejten menyre te te arsyetuarit, atehere do kishim te benim me nje rast hipokrizie apo jo-serioziteti nga ana e tyre dhe si pasoje do kishim nje qendrim te dyshimte dhe jo te lehte per tu besuar.
Keshtu pershembull, ne nje rast ideal, nje i ri rus i kohes se sotme nuk do e vleresonte njelloj rolin e gazetes “Pravda” (”E verteta”) si dikur ne gjysmen e pare te shekullit te XX-te.
Megjithate ajo qe mbetet per tu theksuar eshte se shtypi ne Rusi (Dikur kryeqendra e Bashkimit Sovjetik) ka pasur nje hov te madh si ne vitet gjate Revolucionit te Kuq te Tetorit, gjate viteve te socializmit, ashtu edhe pas kolapsit te komunizmit.

Ajo qe i dallon keto zhvillime nga njeri-tjetri jane kushtet sesi u zhvilluan ato dhe funksioni i tyre.

Pershembull:

Shtypi rus gjate Revolucionit te Tetorit (1917) nisi si dicka e re per lexuesin rus.Fillimisht nisi botimi i gazetes “Iskra” (”Shkendija”) e drejtuar nga V.I.Lenin e me pas “Pravda”.Te dyja keto gazeta perbenin nje risi per lexuesin por nga ana tjeter perbenin nje organ qendror e teper te rendesishem per Partine Bolshevike dhe revolucionaret.

Nepermjet shtypit, kjo parti dhe udheheqesit e saj, tejçonin zerin e tyre dhe benin propaganden politike ne skajet me te largeta te vendit.Gazetat paten nje rendesi aq te madhe per manipulimin e lexuesit me demagogji saqe vete udheheqja e Partise Bolshevike e cilesoi ate mjetin me te forte pas Ushtrise se Kuqe.

Madje per kete, Lenini do shprehje: “Gjithmone kam dashur tu jap dicka te mire por qe tu dhuroj nje revolucion, me dhuroni nje gazete.”

Por pas periudhes se revolucionit (behet fjale per vitet 1918-1939), lexuesi rus u perball pervec ketyre organeve te shtypit edhe me nje numer te madh gazetash e revistash kryesisht te fushave profesionale qe benin nje risi per te dhe si pasoje njerezit filluan te blinin dhe te shfletonin nje numer te madh gazetash.
Keshtu mund te permendim gazetat “Fronti”, “Trud” (Puna), “Sajuz” (Bashkimi), “Komsomol” (Rinia Komuniste), “Pravda” (E verteta), “Izvestija” (Ylli) etj…

Shtypi sovjetik gjate periudhes socializmit solli dicka te re dhe te frikeshme njekohesisht per lexuesin pasi atyre u duhej te perballeshin me nje seri artikujsh e shkrimesh qe luftonin e kritikonin ashper perendimin dhe njekohesisht provokonin Luften e Ftohte.Gjithashtu gazetat duke qene se kontrolloheshin totalisht nga shteti, percillnin tek lexuesi (konkretisht tek masat e medha), nje fryme te manipuluar politike dhe ecidenca fiktive te prodhimeve bujqesore dhe industriale.

Pavaresisht ketij kontrolli te shtetit mbi median e shkruar e ate elektronike, gjate periudhes se socializmit ne Bashkimin Sovjetik pati disa perpjekje nga studentet e Universitetit te Leningradit (St.Peterburg) per te botuar nje gazete te vogel ku permbante disa poezi te censuruara te Majakovskit, Eseninit dhe poezi erotike te Pushkinit.Kjo gazete u quajt “Fletorka” dhe qarkullonte dorazi neper duart e studenteve.Kjo njihet si perpjekja e pare per shtypin e lire ne Bashkimin Sovjetik dhe pikerisht ne vitet `60.

Por pavaresisht kesaj perpjekjeje, informacioni ra ne dore te qeverise e cila i ndeshkoi shume shpejt dhe ashper studentete organizatore te saj duke e cilesuar veprimin e tyre si aktivitet antipopullor e antirevolucionar dhe vete studentete si desidente dhe perkrahes se frymes e Trockit (ish udheheqes rus i revolucionit i debuar nga nga BRSS nga Stalini pas vdekjes se Leninit).

SHTYPI POST KOMUNIST NE FEDERATEN RUSE

Me shperberjen e Bashkimit Sovjetik ne fund te viteve `80, lindi nevoja per krijimin e mediave te reja ne vend te drejtuar nga private dhe qe te percillnin nje fryme te re demokratike e emancipuese per vendin.Mirepo shperberja e ketij shteti qe deri dikur kishte qene nje superfuqi teper e rrezikshme per boten, nuk solli vetem nevojen per krijimin e mediave ne Rusi por ne 11 ish-republikat e tij.Gjithashtu nje problem tjeter qe shtrihej para ruseve ishte se nese Partia Komuniste duhej ti trashegonte ato gazeta si pasuri te saj apo duhej te krijonte organe te reja shtypi dhe gazetat ekzistuese ishin ne varesi te shtetit.
Pas nje debati te gjate mbi kete ceshtje, PK e Federates Ruse mbajti gazeten “Pravda” dhe ate “Komsomol”, nderkohe qe nje numer i madh gazetash rane ne dore te shtetit dhe akom e kesaj dite drejtohen nga Kremlini duke perbere keshtu nje problem te madh dhe kercenim te vertete per shtypin ne Rusi.

Meposhte kemi nje liste te gazetave te krijuara pas viteve 90;

“Argumentu i Faktu” - Argumenti dhe Fakti
“Biznes” - Biznesi
“Doçki - Materi” - Vajza dhe Nena
“Komersant” - Tregetari
“Komsomoslkaja Pravda” - E verteta e Rinise Komuniste
“Lodon Info”
“Maskovskie Novosti” - Lajmet moskovite
“Novaja Gazeta” - Gazeta e Re
“Trud” - Puna
“Zdorovije” - Shendeti
“Vremja Novosti” - Lajmet e Kohes

PROBLEMET E SHTYPIT PAS RENIES SE SOCIALIZMIT

Sipas organizates prestigjioze nderkombetare “Reportere pa Kufinj”, Rusia ze vendin e 147-te nga 168 vende, ne klasifikimin per raportin World Press Freedom (Liria e Shtypit ne Bote).

Qe prej vitit 1992 ne Rus jane vrare 50 gazetare nga te cilet 30 jane vrare gjate qeverisjes se presidentit Boris Jelcin dhe pjesa tjeter gjate drejtimit te shtetit nga Vladimir Putin.
Megjithate keto te dhena nuk jane te sakta pasi ato kane ndryshuar shume dhe jane ne perkeqesim.

Vetem ne vitin 2006, sipas Glasnost Defence Foundation (Fondacionit te Mbrojtjes Glasnost), 9 gazetare jane vrare dhe 11 te tjere jane plagosur ne zyrat e redaksive te gazetave te tyre.

Ndersa viti 2005 ka shifra me alarmante: 6 gazetare te vdekur, 53 te sulmuar, 12 te sulmuar ne zyrat e tyre, 23 raste censurimesh, 43 persekutime per shkak te detyres, 11 gazeta te nxjerra jashte ligjit, 47 gazetare e fotoreportere te arrestuar dhe shume e shume te tjera.

Gjithesej, vetem ne vitin 2005, kemi te bejme me 356 raste diskriminimi te gazetareve per shkak te detyres.

GAZETARIA E PASIGURTE DHE NE RREZIK

Gazetarja me e njohur ruse, Ana Politkovskaja, e famshme per kritikat e saj te ashpra ndaj presidentit Putin, sulmeve te Rusise mbi Çeçeni, dhe qeverise çeçene pro-Kremlinit, u ekzekutua ne Moske me 7 tetor te vitit 2006 e pikerisht diten e ditelindjes se presidentit Vladimir Putin.

Trupi i pajete i gazetarit rus Kostandin Borovski, u gjet mengjesin e se henes (dt. 22.01.2007) ne qytetin e Vladivastokut.Ai prezantonte nje emision ne mengjes ne rubriken e argetimit ku shpesh here ironizonte autoritetet qeveritare.Sipas kolegeve te tij, vrasja jo detyrimisht eshte politike por sidoqofte kjo tregon mungesen e sigurise dhe mos perkrahjene gazetareve ne vend.

Pas ketij rasti, Federata Nderkombetare e Gazetareve u shpreh se qe me ardhjen e presidentit Putin ne krye te shtetit, kemi te bejme me vrasjen e 40 gazetareve dhe qe nga viti 1993, jane vertetuar 300 vrasje te gazetareve per shkak te detyres pa pasur nje fajtor per asnje nga keto raste.

Ish oficeri rus i KGB (Komitetit te Sigurimit te Shtetit), Olieg Kordievski, beson se vrasjet e Ana Politkovskaja, Aleksander Litvinienkos dhe Juri Shashekoçikin (autor i librit “Sllavet e KGB-se”), tregojne se FSB (dikur KGB), eshte rikthyer duke perdorur metodat e vjetra te vrasjeve politike duke vene ne veprim ish Departamentin e Trembedhjete te KGB-se.

ZGJIDHJET ALTERNATIVE

Duke u ndodhur ne nje trysni kaq te madhe, shume prej gazetareve apo atyre qe mendojne ndryshe dhe duan ta shprehin ate ne media, kane menduar nje zgjidhje alternative per te percjelle fjalen e tyre ne publik.
Keshtu, Partia Nazional-Bolshevike dhe konkretisht organizata e saj AKM, boton nje gazete ilegale te titulluar “Limonka” (sipas emrit te kryetarit te saj Eduard Limonov), por pa e vendosur adresen dhe emrat e shkrimtareve ne te.
Gjithashtu shume grupe te tjera apo gazetare te ndryshem, kane zgjedhur qe ti botojne shkrimet e tyre pergjithesisht me karakter kritik, ne faqe te ndryshme interneti te krijuara posacerisht ne forme gazetash.
Mund te permendim ketu faqen me te madhe ruse qe kryeson per vizitat e lexuesve
www.zavtra.ru .Emri i gazetet on-line pra, eshte Zavtra qe do te thote Neser.
Gjithashtu edhe ekstremistet e majte qe kane frike te botojne organet e tyre te shtypit, kane zgjedhur te krijojne nje portal te vertete qe terheq shume vizitore.adresa e tij eshte
www.rednews.ru (Lajme te Kuqe) dhe ne brendesi ka artikuj nga shume gazeta te ndryshme te dikurshme apo te soteshme, pershembull nga gazetat “Patriot”, “Duma” (Dhoma), “Pravda”, “Pravda Rosii” (E verteta e Rusise) etj.